خلاصه در یک نگاه
- زن با وجود شرایط مواد ۱۱۱۹، ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی میتواند از دادگاه درخواست طلاق کند (ماده ۱۱۳۳).
- اگر زن «وکالت در طلاق» داشته باشد، پس از اثبات شرط در دادگاه، خودش را از طرف شوهر طلاق می‌دهد.
- عسر و حرج یعنی ادامه زندگی مشترک برای زن سخت و غیرقابل تحمل است؛ مثل ترک زندگی، اعتیاد، سوءرفتار مستمر یا حبس طولانی شوهر.
- طلاق به درخواست زن، حق مهریه را از بین نمی‌برد؛ مگر در طلاق خلع که زن مهریه یا مالی را می‌بخشد.
زن در چه مواردی میتواند طلاق بگیرد؟
| مبنا | توضیح |
|---|---|
| شروط ضمن عقد (ماده ۱۱۱۹) | شروط چاپی سند ازدواج، مثل ازدواج مجدد شوهر بدون رضایت، ترک زندگی، اعتیاد یا محکومیت؛ یا شروطی که زوجین جداگانه نوشته‌اند |
| ترک انفاق (ماده ۱۱۲۹) | شوهر نفقه نمی‌دهد و الزام او به پرداخت ممکن نیست |
| عسر و حرج (ماده ۱۱۳۰) | ادامه زندگی مشترک برای زن موجب سختی شدید است |
| غیبت شوهر (ماده ۱۰۲۹) | شوهر ۴ سال تمام غایب مفقودالاثر باشد |
| عیوب موجب فسخ (ماده ۱۱۲۲ به بعد) | برخی بیماری‌ها و عیوب شوهر که به زن حق فسخ نکاح می‌دهد (فسخ با طلاق متفاوت است) |
عسر و حرج یعنی چه؟
عسر و حرج یعنی وضعیتی که ادامه زندگی مشترک را برای زن سخت و غیرقابل تحمل کند. تشخیص آن با دادگاه است، اما تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی چند نمونه روشن را ذکر کرده است:
- ترک زندگی خانوادگی توسط شوهر، دست‌کم ۶ ماه متوالی یا ۹ ماه متناوب در یک سال، بدون عذر موجه
- اعتیاد شوهر به مواد مخدر یا الکل که به زندگی خانوادگی آسیب بزند و ترک نکند
- محکومیت قطعی شوهر به ۵ سال حبس یا بیشتر
- ضرب و جرح یا سوءرفتار مستمر که عرفاً با وضعیت زن قابل تحمل نباشد
- ابتلای شوهر به بیماری صعب‌العلاج روانی یا واگیردار که زندگی مشترک را مختل کند
این موارد فهرست کامل نیستند و دادگاه میتواند شرایط دیگری را هم مصداق عسر و حرج بداند. اثبات، معمولاً با شهادت شهود، گواهی پزشکی قانونی، رأی کیفری یا گزارش مراجع رسمی انجام میشود.
وکالت در طلاق چیست؟
زن میتواند هنگام ازدواج یا بعد از آن، از شوهر وکالت بگیرد که در شرایط مشخص یا حتی بدون قید، خودش را طلاق دهد. با وجود این وکالت، زن باز هم باید به دادگاه مراجعه کند، اما اثبات و تشریفات ساده‌تر است و پس از صدور گواهی دادگاه، خودش به وکالت از شوهر طلاق را در دفترخانه ثبت میکند.
وکالت در طلاق اگر به‌صورت «شرط ضمن عقد لازم» یا با حق توکیل به غیر و بلاعزل تنظیم شود، اعتبار بیشتری دارد. متن آن را پیش از امضا با یک کارشناس حقوقی بررسی کنید.
مراحل طلاق از طرف زن
- ۱مشورت حقوقی و جمع‌آوری مدارک اثبات دلیل طلاق (شهود، گواهی پزشکی، رأی کیفری و مانند آن).
- ۲ثبت دادخواست طلاق در دفتر خدمات الکترونیک قضایی با سند ازدواج، شناسنامه و مدارک.
- ۳ارجاع پرونده به داوری و در صورت نیاز مرکز مشاوره؛ هر یک از زوجین یک داور معرفی میکند.
- ۴رسیدگی دادگاه خانواده و صدور حکم طلاق؛ اگر شوهر حاضر نشود، رأی غیابی صادر میشود که شوهر میتواند در مهلت قانونی به آن اعتراض (واخواهی) کند.
- ۵قطعی شدن رأی و ارائه آن به دفتر ثبت طلاق ظرف ۶ ماه؛ در صورت امتناع شوهر، دادگاه به نمایندگی از او صیغه طلاق را جاری میکند.
مهریه، نفقه و اجرت‌المثل در طلاق به درخواست زن
- مهریه: با طلاق از بین نمی‌رود و زن میتواند آن را مطالبه کند؛ مگر در طلاق خلع یا مبارات که زن برای جدایی، مهریه یا مال دیگری را می‌بخشد.
- نفقه: نفقه معوقه قابل مطالبه است؛ در طلاق رجعی، نفقه دوران عده هم با شوهر است.
- اجرت‌المثل: اگر زن کارهایی را که شرعاً بر عهده‌اش نبوده به دستور شوهر و بدون قصد تبرع انجام داده و طلاق به‌خاطر تخلف یا سوءرفتار او نباشد، میتواند اجرت‌المثل آن کارها را بخواهد.
- جهیزیه: متعلق به زن است و با ارائه سیاهه جهیزیه قابل استرداد است.
پرسش‌های پرتکرار
آیا زن میتواند بدون رضایت شوهر طلاق بگیرد؟
بله، اگر یکی از موارد قانونی مثل شروط ضمن عقد، ترک انفاق، عسر و حرج یا غیبت شوهر را در دادگاه ثابت کند.
طلاق غیابی یعنی چه؟
وقتی شوهر در جلسات دادگاه حاضر نمیشود، دادگاه بر اساس مدارک رأی غیابی صادر میکند. شوهر در مهلت قانونی پس از ابلاغ میتواند واخواهی کند.
اگر زن درخواست طلاق دهد، مهریهاش از بین میرود؟
خیر. مهریه فقط در صورتی ساقط میشود که زن خودش آن را ببخشد، مثل طلاق خلع.
عسر و حرج را چطور ثابت کنیم؟
با شهادت شهود، گواهی پزشکی قانونی، رأی کیفری، گزارش کلانتری یا هر مدرکی که سختی ادامه زندگی را نشان دهد. تشخیص نهایی با دادگاه است.
طلاق از طرف زن چقدر طول میکشد؟
بسته به دلیل طلاق، حضور یا غیبت شوهر و اعتراضها، معمولاً از چند ماه تا بیش از یک سال.
این راهنما به کارتان آمد؟
نظرات کاربران
برای پرونده خودتان راهنمایی می‌خواهید؟
شرایط هر پرونده متفاوت است. کارشناسان شاهین گروه وضعیت شما را بررسی می‌کنند و مسیر مناسب را پیشنهاد می‌دهند.