خلاصه در یک نگاه
- سه شرط لازم است: کار شرعاً بر عهده زن نبوده، به دستور شوهر انجام شده و زن قصد تبرع (رایگان انجام دادن) نداشته است (تبصره الحاقی ماده ۳۳۶ قانون مدنی).
- اجرتالمثل را می‌توان در طول زندگی مشترک یا هنگام طلاق مطالبه کرد و مبلغ آن را کارشناس رسمی دادگستری تعیین میکند.
- اگر شرایط اجرتالمثل فراهم نباشد و طلاق به درخواست زن یا به‌خاطر تخلف زن نباشد، دادگاه می‌تواند مبلغی به عنوان «نحله» تعیین کند.
- ثبت طلاق موکول به پرداخت حقوق مالی زن، از جمله اجرتالمثل، است، مگر زن رضایت دهد یا دادگاه ترتیب دیگری بدهد (ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده).
شرایط مطالبه اجرتالمثل
- کارهایی مثل آشپزی، نظافت، شست‌وشو، نگهداری و شیر دادن فرزند شرعاً بر عهده زن نیست؛ کار در مغازه یا مزرعه شوهر هم همین‌طور.
- دستور شوهر: کار باید به خواست شوهر انجام شده باشد؛ معمولاً عرف زندگی مشترک و شهادت شهود برای اثبات آن کافی است.
- عدم قصد تبرع: زن نباید قصد مجانی انجام دادن کار را داشته باشد. در بسیاری از دادگاه‌ها قصد تبرع مفروض نیست و اثبات آن بر عهده شوهر است.
اگر زن برای کاری که انجام داده از شوهر دستمزد گرفته باشد، برای همان کار اجرتالمثل ندارد.
اجرتالمثل یا نحله؟
| اجرتالمثل | نحله | |
|---|---|---|
| ماهیت | دستمزد کار انجامشده | بخشش اجباری به تشخیص دادگاه |
| زمان مطالبه | در زندگی مشترک یا هنگام طلاق | فقط هنگام طلاق |
| شرط | سه شرط بالا | نبودن شرایط اجرتالمثل و اینکه طلاق به درخواست زن یا به‌خاطر تخلف او نباشد |
| تعیین مبلغ | کارشناس رسمی دادگستری | دادگاه با توجه به سال‌های زندگی مشترک، نوع کارها و وضع مالی شوهر |
اجرتالمثل چطور محاسبه میشود؟
دادگاه موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می‌دهد. کارشناس با توجه به مدت زندگی مشترک، نوع و حجم کارها، تعداد فرزندان، شهر محل زندگی و دستمزد متعارف این کارها در هر سال، مبلغ را تعیین میکند. هر دو طرف می‌توانند به نظر کارشناس اعتراض کنند و دادگاه در صورت نیاز هیئت کارشناسی تعیین میکند.
مراحل مطالبه اجرتالمثل
- ۱ثبت دادخواست مطالبه اجرتالمثل در دفتر خدمات الکترونیک قضایی؛ می‌توان آن را همراه دادخواست طلاق یا جداگانه ثبت کرد.
- ۲ارائه سند ازدواج و معرفی شهود یا مدارکی که کارهای انجامشده را نشان دهد.
- ۳رسیدگی در دادگاه خانواده و ارجاع به کارشناس برای تعیین مبلغ.
- ۴صدور حکم و اجرای آن؛ در طلاق، ثبت طلاق به پرداخت یا تعیین تکلیف این حق وابسته است.
پرسش‌های پرتکرار
اجرتالمثل ایام زوجیت چیست؟
دستمزد کارهایی که زن در زندگی مشترک انجام داده و شرعاً بر عهده‌اش نبوده، به شرط دستور شوهر و نداشتن قصد تبرع.
بدون طلاق هم میشود اجرتالمثل گرفت؟
بله؛ طبق تبصره الحاقی ماده ۳۳۶ قانون مدنی، مطالبه اجرتالمثل به طلاق وابسته نیست.
مبلغ اجرتالمثل را چه کسی تعیین میکند؟
کارشناس رسمی دادگستری، با توجه به مدت زندگی مشترک، نوع کارها و دستمزد متعارف آن‌ها.
فرق اجرتالمثل و نحله چیست؟
اجرتالمثل دستمزد کار است و شرایط مشخص دارد؛ نحله مبلغی است که دادگاه هنگام طلاق در صورت نبودن شرایط اجرتالمثل تعیین میکند.
اجرتالمثل با مهریه چه فرقی دارد؟
مهریه در عقد ازدواج تعیین میشود و به زن تعلق دارد؛ اجرتالمثل دستمزد کارهای انجامشده در طول زندگی است و جدا از آن مطالبه میشود.
این راهنما به کارتان آمد؟
نظرات کاربران
برای پرونده خودتان راهنمایی می‌خواهید؟
شرایط هر پرونده متفاوت است. کارشناسان شاهین گروه وضعیت شما را بررسی می‌کنند و مسیر مناسب را پیشنهاد می‌دهند.