خلاصه در یک نگاه
- خواهان خلع ید باید مالک باشد و مالکیت را ثابت کند؛ طبق رأی وحدت رویه ۶۷۲ دیوان عالی کشور، طرح خلع ید پیش از اثبات مالکیت قابل استماع نیست و در ملک ثبت‌شده، سند رسمی ملاک است.
- خلع ید دعوای مالی است و هزینه دادرسی آن بر اساس ارزش ملک محاسبه می‌شود.
- همراه خلع ید می‌توان اجرت‌المثل ایام تصرف، یعنی اجاره متعارف ملک در مدت تصرف غیرقانونی، را هم مطالبه کرد.
- اگر کسی پس از اجرای حکم خلع ید دوباره ملک را تصرف کند، مرتکب جرم شده است (ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی، تعزیرات).
خلع ید یا تصرف عدوانی؟
| خلع ید | تصرف عدوانی (حقوقی) | |
|---|---|---|
| مبنا | مالکیت خواهان | سابقه تصرف خواهان |
| مدرک اصلی | سند رسمی مالکیت | مدارک تصرف قبلی؛ سند لازم نیست |
| سرعت رسیدگی | با تشریفات عادی دادرسی | خارج از نوبت |
| مناسب برای | وقتی ملک هیچ‌وقت در تصرف شما نبوده، مثلاً ملک خریداری‌شده یا موروثی | وقتی ملک در تصرف شما بوده و اخیراً از دستتان خارج شده |
اگر مالک هستید و ملک اخیراً از تصرف شما خارج شده، ممکن است هر دو مسیر باز باشد؛ انتخاب درست به مدارک شما بستگی دارد.
مدارک دعوای خلع ید
مدارکی را که آماده کرده‌اید تیک بزنید؛ پیشرفت شما روی همین دستگاه ذخیره می‌شود.
مراحل دعوای خلع ید
- ۱استعلام وضعیت ثبتی ملک و در صورت نیاز، تأمین دلیل برای ثبت وضعیت تصرف.
- ۲ثبت دادخواست خلع ید (و در صورت تمایل، قلع و قمع بنا و اجرت‌المثل ایام تصرف) در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- ۳رسیدگی در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک؛ معمولاً قرار معاینه محل و کارشناسی صادر می‌شود.
- ۴صدور حکم خلع ید و طی شدن مهلت‌های اعتراض.
- ۵صدور اجرائیه و اجرای حکم با حضور مأمور اجرا و تحویل ملک به مالک.
خلع ید از ملک مشاع
اگر یکی از شرکا یا وراث، ملک مشترک را بدون رضایت بقیه در تصرف گرفته باشد، هر شریک دیگر می‌تواند به‌تنهایی دعوای خلع ید از ملک مشاع را مطرح کند و رضایت همه شرکا لازم نیست.
طبق ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی، در اجرای حکم خلع ید از ملک مشاع، متصرف از کل ملک خلع ید می‌شود، اما ملک به‌طور اختصاصی به خواهان هم تحویل داده نمی‌شود؛ استفاده بعدی باید با توافق شرکا یا با افراز یا فروش ملک مشترک تعیین شود.
اگر اختلاف بر سر ملک موروثی است، پیش از هر چیز انحصار وراثت لازم است.
پرسش‌های پرتکرار
خلع ید چیست؟
دعوایی که مالک برای بیرون کردن متصرف غیرقانونی از ملک خود و بازپس‌گیری آن مطرح می‌کند.
برای خلع ید سند رسمی لازم است؟
در رویه دادگاهها معمولاً بله؛ با قولنامه عادی، ابتدا باید الزام به تنظیم سند رسمی یا اثبات مالکیت را پیگیری کرد.
تفاوت خلع ید و تصرف عدوانی چیست؟
در خلع ید مالکیت ملاک است؛ در تصرف عدوانی سابقه تصرف ملاک است و اثبات مالکیت لازم نیست.
اجرت‌المثل ایام تصرف چیست؟
اجاره متعارف ملک برای مدتی که متصرف بدون حق از آن استفاده کرده است؛ با نظر کارشناس تعیین می‌شود.
اگر متصرف بعد از اجرای حکم دوباره وارد ملک شود؟
این کار طبق ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی جرم است و علاوه بر رفع تصرف، مجازات دارد.
این راهنما به کارتان آمد؟
نظرات کاربران
برای پرونده خودتان راهنمایی می‌خواهید؟
شرایط هر پرونده متفاوت است. کارشناسان شاهین گروه وضعیت شما را بررسی می‌کنند و مسیر مناسب را پیشنهاد می‌دهند.